ceachtanna

Ceacht 17: I mbaile níos mó (Ann am baile nas motha)

   

Réamhrá

Sa cheacht seo, tugtar eolas duit fá dtaobh de réamhfhocail agus cuirtear breis béime ar dhobhriathra is thuisil a chonaic muid cheana féin. Tá dhá chineál réamhfhocail ann:

simplí: faisg (air) gar (do) + tabharthach, mar shampla
cinn chasta: os cionn etc + ginideach.

Cairde Bréige

Tá focail áirithe i mórán an riocht chéanna sa dá theanga ach ós rud é go bhfuil bríonna ar leith bainte amach acu le himeacht aimsire, tugtar 'cairde bréige' nó 'cairdecoimhthíocha' orthu.

Samplaí sa cheacht seo

Ciallaíonn nas motha i leaganacha diúltacha ach oiread (cé go gciallaíonn sé níos mó fosta nuair is é méid atá i gceist). Cha bhi Dòmhnall ann no Mòrag nas motha Ní bhíonn Dónall ann ná Máire ach an oiread

Ní chiallaíonn bùth both i nGàidhlig an lae inniu ach siopa. Tha bùth aig Bertie sa bhaile Tá siopa ag Siobhán sa bhaile

Ciallaíonn feadhainn cinnroinnt i nGàidhlig an lae inniu, seachas díreach buíon mar is brí le feadhain na Gaeilge. Tha an fheadhainn bheaga air a dhol dhan donas Is ag dul in olcas atá an dream óg

Foclóir

An do ghabh sibh cuairt a Pharis riamh? Ar thug tú cuairt ar Pháras riamh? Ghabh Thug Cha do ghabh Níor thug Nach do ghabh? Nár thug? Nan rachadh sibh a Pharis, chitheadh sibh... Dá ngabhfá go Páras, d'fheicfeá... Nan tiginn don bhaile agad fhèin Dá dtiocfainn do mo bhaile féin