ceachtanna

Ceacht 2: Cad é an t-ainm atá ort? (Dè 'n t-ainm a th' ort?)

   

Réamhrá

Sa cheacht seo, foghlaimeoidh tú an dóigh ina bhfiafraíonn tú de dhaoine cad é an t-ainm atá orthu agus ina gcuireann tú ainmneacha daoine in iúl.

Foghlaimeoidh tú an dóigh le fiafraí de dhaoine cá has daoine agus sin a chur in iúl.

Foghlaimeoidh tú an dóigh le fiafraí cá háit a bhfuil daoine ina gcónaí agus sin a chur in iúl.

Foghlaimeoidh tú breis fuaimeanna úra agus daingneofar na fuaimeanna a cuireadh os ard i gCeacht a hAon.

Breathnófar ar an alt, na leaganacha an, am agus a' san áireamh, agus mar a fheidhmíonn sé leis an ainmfhocal sa tuiseal ainmneach, sa tuiseal ginideach agus sa tuiseal tabharthach.

Breathnófar chomh maith ar na forainmneacha pearsanta mi , thu , e é, i í, sinn, sibh is iad; caol is leathan; ar an dóigh le béim a chur in iúl agus; ar logainmneacha arís mar eiseamláir de theanga i bhfeidhm.

Cairde Bréige

Tá focail áirithe i mórán an riocht chéanna sa dá theanga ach ós rud é go bhfuil bríonna ar leith bainte amach acu le himeacht aimsire, tugtar cairde bréige nó cairdecoimhthíocha orthu.

Samplaí sa cheacht seo

Ciallaíonn teanga gob talún i nGàidhlig an lae inniu. Cànan (atá gaolta, ar ndóigh, le canúint na Gaeilge) an focal coitianta ar teanga na Gaeilge. Agus, dála an scéil, ní chiallaíonn gaol na Gàidhlig nascdáimh go príomha sa lá atá inniu ann ach grá. Tha mi a' fuireach anns an Teanga Tá cónaí orm sa Teanga 'S Gàidhlig cànan an teaghlaich againn Is í Gaeilge a labhraíonn muid sa bhaile

Níl caladh na Gàidhlige chomh coitianta céanna leis an fhocal ar aon dul leis sa Ghaeilge agus baintear feidhm maidir leis na bríonna éagsúla (de réir ord Fhoclóir Uí Dhónaill) as na leaganacha laimrig, aiseag agus acarsaid.

Cé go gciallaíonn uisge uisce ar ndóigh, ciallaíonn sé uisce fearthainne/báistí chomh maith. Chun é seo a sheachaint, baintear feidhm as an fhocal bùrn fá choinne uisce úir i gcanúintí áirithe. Tha an t-uisge ann Tá sé ag cur báistí

Is cineál áirithe talún é machair, a fhreagraíonn ar dumhach na Gaeilge. Bidh mi a' coiseachd anns a' mhachair sa mhadainn. Bím ag siúl ar an trá ar maidin.

Is focal firinscneach é àite seachas áit na Gaeilge. Tha balaich an àite seo ris an iasgach Tá na buachaillí sin i mbun iascaireachta

Foclóir

Dè 'n t-ainm a th' ort? Cad is ainm duit? Dè 'n t-ainm a th' oirbh? Cad is ainm duit/daoibh? S e ... an t' ainm a th' orm ... is ainm dom Cò às a tha thu? Cá has duit? Cò às a tha sibh? Cá has duit/daoibh? Tha mise à... Tá mé as... Tha mise às an... Tá mé as an... Tha mise às a'... Tá mé as an... A bheil thu à...? An bhfuil tú as...? A bheil thu às an...? An bhfuil tú as an...? A bheil thu às a'...? An bhfuil tú as an...? Tha Chan eil Níl Nach eil? Nach bhfuil? Càite bheil thu a' fuireach? Cá bhfuil tú I do chónaI? Tha mi a' fuireach ann an... Tá mé i mo chónaí i... Tha mi a' fuireach ann am... Tá mé i mo chónaí i... Tha mi a' fuireach anns a'... Tá mé i mo chónaí sa... Tha mi a' fuireach anns an... Tá mé i mo chónaí san... Nach eil thu a' fuireach ann an...? Nach bhfuil tú i do chónaí i...? Nach eil thu a' fuireach ann am...? Nach bhfuil tú i do chónaí i...? Nach eil thu a' fuireach anns a'...? Nach bhfuil tú i do chónaí sa...? Nach eil thu a' fuireach anns an...? Nach bhfuil tú i do chónaí san...? Chan eil Níl