ceachtanna

Ceacht 5: Cad é mar atá an aimsir? (Ciamar a tha an aimsir?)

   

Réamhrá

Sa cheacht seo, foghlaimeoidh tú fán dóigh ina bhfeidhmíonn bi , air iar agus mura b' e/i murach san aimsir chaite agus neamhfhoirfe araon.

Foghlaimeoidh tú fá dtaobh de chur síos ar an aimsir le traidhfil aidiachtaí/dobhriathra fóirsteanacha.

Cuirfear breis eolais agus béime air fáil maidir le cúrsaí foghraíochta agus logainmneacha mar eiseamláir de theanga i bhfeidhm.

Cairde Bréige

Tá focail áirithe i mórán an riocht chéanna sa dá theanga ach ós rud é go bhfuil bríonna ar leith bainte amach acu le himeacht aimsire, tugtar 'cairde bréige' nó 'cairdecoimhthíocha' orthu.

Samplaí sa cheacht seo

Tá ciall níos leithne ag ceò na Gàidhlige ná ag ceo na Gaeilge. Sa Ghàidhlig ciallaíonn sé deatachtoit chomh maith le ceobhrán. An gabh thu ceò? An bhfuil toitín uait?

Coiseachd a deirtear sa fá choinne siúl na gcos. Ciallaíonn an focal Gàidhlige siubhal taistealcuardachfáil bháis. Choisich mi dhachaigh a-raoir Shiúil mé abhaile aréir

Ciallaíonn an aidiacht blàth te teolaí i nGàidhlig an lae inniu. Ní focal coitianta é bláith sa Ghaeilge a thuilleadh ach bhíodh de bhrí leis mínálainn. Nach i tha blàth am broinn an àite seo! Tá sé te teolaí istigh!

Foclóir

Ciamar a tha an aimsir an-diugh? Cad é mar tá an aimsir inniu? Tha e... Tá sé... Tha ... ann Tá ... ann Ciamar a bha an aimsir an-dè? Cad é mar bhí an aimsir inné? Bha e... Bhí sé... An robh? An raibh? Cha robh Ní raibh Nach robh? Nach raibh? Ciamar a bhios an aimsir a-màireach? Cad é mar bheidh an aimsir amárach? Bidh e... Beidh sé... Am bi? An mbeidh? Cha bhi Ní bheidh Nach bi? Nach mbeidh? Bha mi air a dhèanamh Rinne mé é Bha mi air a dhol ann mura b' e gun robh e fuar Ghabhainn ann marach go raibh sé fuar Fuar Fuar Teth Te Grianach Grianach Stoirmeil Stoirmiúil Reothadh Sioc Ceò Ceo Uisge Báisteach A' cur an t-sneachda Ag cur sneachta Carson? Cad chuige?